Baśnie, legendy i mity

Kazimierz Tetmajer opiewał go w fantazji dramatycznej pt. „Zawisza Czarny”, która została wystawiona w krakowskim teatrze 29 stycznia 1901 r., a więc w okresie, gdy Wyspiański pisał Wesele. Stąd też Poecie zjawia się Rycerz, jako wzór minionej chwały i mocy narodowej.

komentarze (1) | dodaj komentarz

Zjawienie się hetmana Branickiego Panu Młodemu w „Weselu” (w.683) tłumaczy Wyspiański jako skojarzenie z postacią Wojewody z baśni dramatycznej Lucjana Rydla pt. „Zaczarowane koło” (wystawione w 1899 roku), który, aby otrzymać buławę hetmańską, zapisuje duszę diabłu.
I jeszcze kilka aluzji do biografii Branickiego w „Weselu”:
„...i sam król był tobie kmotr” – Branicki pozostawał za młodu w przyjaźni ze Stanisławem Augustem i oddawał mu wiele usług prywatnych i publicznych ( za co m.in. otrzymał starostwo białocerkiewne i buławę); nie przeszkodziło mu to później być jego otwartym przeciwnikiem.
„...trza było do bękartów Carycy iść smalić cholewki: byłać ta we mnie cnota” – W 1781 r. Branicki ożenił się z Aleksandrą Engelhardtówną, rzekomą siostrzenicą księcia Potiomkina, w rzeczywistości nieślubną córką Katarzyny II, za którą otrzymał ogromny posag.

komentarze (0) | dodaj komentarz

Gospodarzowi z „Wesela” jawi się Wernyhora w tradycyjnym ujęciu jako wzór posłannictwa narodowego. Jest jednocześnie w pewnym sensie kontynuacją wieszcza ze „Snu srebrnego Salomei”, ma obudzić z odrętwienia naród i zwołać powstańcze pogotowie. W tym celu ofiarowuje Gospodarzowi złoty róg, symbol walki narodowowyzwoleńczej.

komentarze (0) | dodaj komentarz

Na wybuch i przebieg rzezi Szela nie wywarł istotnego wpływu, dopiero w ostatniej fazie zawdzięcza mu ruch chłopski swój zasięg, natężenie i uporczywość. Wpływ, jaki Szela wówczas wywierał, rozciągnięto i na okres samej rzezi, co sprawiło, że w powszechnej opinii, jako jedyny znany przywódca chłopski, został uznany za prawą rękę Breinla w organizowaniu masakry i głównego sprawcę krwawych scen galicyjskich.
Do tradycji przeszedł Szela jako ślepy mściciel krzywdy ludu, nie jako jego przywódca, nie potrafił bowiem konsekwentnie przeprowadzić walki o prawa chłopskie.
Te wyobrażenia złożyły się również na ujęcie postaci w „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego, w którym zjawia się przedstawicielowi biednej wsi – Dziadowi jako Upiór.

komentarze (0) | dodaj komentarz

Stańczyk zjawia się w „Weselu” współpracownikowi konserwatywnego - Czasu”, Dziennikarzowi - Starzewskiemu, jako wzór mądrości politycznej, w pozie z Matejkowskiego obrazu („Stańczyk w czasie balu...”; sam jeden siedzi w pustej komnacie, zamyślony, z pochyloną głową i splecionymi rękami; za drzwiami przesuwają się tańczące pary). Boy w „Plotce o Weselu”wspomina, że w pokoju Starzewskiego wisiał szkic Matejki do obrazu „Stańczyk”.

komentarze (0) | dodaj komentarz